Dostępność wydarzeń kulturalnych dla osób z niepełnosprawnościami.

Jeśli jesteś miłośnikiem kultury, który chce, żeby każdy mógł cieszyć się tym samym, co Ty? To już najwyższy czas, żeby zrozumieć, jak cholernie ważne jest, aby osoby z niepełnosprawnościami miały swobodny dostęp do wydarzeń kulturalnych. Czy zastanawiałeś się kiedyś, jakby to było, gdybyś nie mógł swobodnie uczestniczyć w koncertach, spektaklach czy wystawach?

Czas zrozumieć, że dostępność to nie tylko podjazdy dla wózków czy pętle indukcyjne. To przede wszystkim uwzględnienie potrzeb i oczekiwań każdej osoby z niepełnosprawnością – od tych z zaburzeniami widzenia, przez osoby z trudnościami w poruszaniu się, po te z problemami słuchu czy intelektualnymi.

To się musi zmienić, i to na już!  Dziś piszę o dostępności wydarzeń kulturalnych dla osób z niepełnosprawnościami – bo to absolutnie KONIECZNE, aby wszyscy mieli równe szanse na uczestniczenie w życiu kulturalnym. Pora na rewolucję!

Podstawy prawne

Zacznijmy od tego, że mamy ustawę o dostępności. I co z tego, jeśli tego nie wdrożymy? Ta ustawa to nie tylko papierek, ale przede wszystkim szansa na likwidację systemowej dyskryminacji osób z niepełnosprawnościami, której – nie oszukujmy się – doświadczają na co dzień. Ustawa o dostępności to pierwszy krok, który powinien być dla nas wszystkich punktem wyjścia. To przepisy, które nakładają na organizatorów obowiązek dostosowania się do potrzeb osób z różnymi niepełnosprawnościami. Ale to nie wystarczy – czas na więcej!

Niestety, systemowa dyskryminacja osób z niepełnosprawnościami jest wciąż rzeczywistością. Nie ma miejsca na udawanie, że problem nie istnieje. Dane mówią same za siebie: w Polsce żyje około 4,7 mln osób z niepełnosprawnościami, a tylko 5% wydarzeń kulturalnych jest dla nich dostępnych!

Kolejna sprawa to starzenie się społeczeństwa. Im jesteśmy starsi, tym większe prawdopodobieństwo, że sami będziemy borykać się z różnymi ograniczeniami. Statystyki mówią same za siebie już teraz w Polsce 13% *społeczeństwa to osoby z niepełnosprawnościami. Pomyśl, ile talentu, energii i chęci do uczestniczenia w kulturze jest marnowane przez te cholernie ograniczające bariery!

Małe kroki aby zapewnić dostępność wydarzeń kulturalnych dla osób z niepełnosprawnościami

Dobra, to już wiemy, że likwidacja barier to absolutna KONICZNOŚĆ! Zastanówmy się, jak można to robić skutecznie i na co zwrócić uwagę, planując dostępne wydarzenia kulturalne.  Pomyślmy o tym, jakie bariery mogą utrudniać nam uczestnictwo w wydarzeniach kulturalnych – czy to fizyczne, sensoryczne, czy intelektualne – i zróbmy wszystko, co w swojej mocy, aby je usunąć.

Zacznijmy od małych kroków:

1. Informuj o dostępności wydarzenia – na stronie internetowej, w mediach społecznościowych czy na plakatach podawaj informacje o ułatwieniach dostępu dla osób z niepełnosprawnościami. Im więcej osób dowie się o Twojej inicjatywie, tym większa szansa, że inni pójdą Twoim śladem i że ozn skorzystają z Twojej oferty.
2. Stosuj dostępne rozwiązania – wprowadź tłumaczenia na polski język migowy, pętle indukcyjne na wydarzeniach, które organizujesz, oferuj materiały w formie audio czy w alfabecie Braille’a, stosuj opisy alternatywne w mediach społecznościowych.
3. Zadbaj o odpowiednie oznakowanie, np. linie prowadzące dla osób niewidomych, informacje w alfabecie Braille’a, audiodeskrypcje.
4. Dostosuj przestrzeń do potrzeb osób z niepełnosprawnościami – pomyśl o ławeczkach, miejscach dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich i ich asystentów, podjazdach, przestronnych toaletach czy miejscach parkingowych.
5. Rezygnuj z miejsc w których infrastruktura nie jest dostępna dla osób z niepełnosprawnościami i informuj właścicieli o powodzie rezygnacji z lokalu. Kapitalizm i prawo rynku to jedna z silniejszych motywacji wprowadzenia dostępności.
6. Nie zapomnij o rodzicach z małymi dziećmi – tworzenie stref dla rodziców z wózkami czy kącików do karmienia to kolejny krok w kierunku likwidacji barier.
7. Współpracuj z koordynatorami do spraw dostępności, osobami z niepełnosprawnościami i organizacjami zajmującymi się likwidacją barier. Oni najlepiej wiedzą, jakie potrzeby mają osoby z niepełnosprawnościami i mogą pomóc w doborze odpowiednich rozwiązań.
8. Stawiaj na współpracę z artystami z niepełnosprawnościami – nie tylko uczynisz wydarzenia bardziej różnorodnymi, ale także zainspirujesz innych do działania!
9. NIE COFAJ SIĘ, jeśli już raz przygotowałeś dostępne wydarzenie kulturalne to nie cofaj się i w następnym roku nie rób kroku w tył i nie organizuj go niedostępnego.

W tym roku tak zrobili organizatorzy  LGBT+ Film Festiwal Poland – na miejsce festiwalu wybrano Kinotekę w Pałacu Kultury i Nauki, która (NADAL) nie jest dostępna dla osób z niepełnosprawnościami.

To jeszcze możesz zrobić, żeby zapewnić dostępność wydarzeń kulturalnych dla osób z niepełnosprawnościami

1. Współpracuj z innymi organizacjami kulturalnymi – wymieniaj się doświadczeniami i najlepszym i praktykami, aby uczyć się od siebie nawzajem. O jednej z takich imprezie napisałam tu OWF
2. Sieć kontaktów – nawiąż współpracę z innymi organizatorami wydarzeń kulturalnych, aby razem tworzyć dostępne przestrzenie.
3. Zbieraj opinie – słuchaj uczestników z niepełnosprawnościami, dowiedz się, co można poprawić i wprowadzaj odpowiednie zmiany. To najlepszy sposób, aby udoskonalić swoje wydarzenia.
4. Zachęcaj artystów i twórców do tworzenia dostępnych dzieł – wspieraj twórców, którzy mają na uwadze potrzeby osób z niepełnosprawnościami.
5. Angażuj lokalne społeczności – twórz partnerstwa z organizacjami pozarządowymi, urzędami miast i innymi instytucjami.
6. Organizuj specjalne wydarzenia – poświęcone dostępności kulturalnej, jak warsztaty, konferencje czy panele dyskusyjne, aby zwiększyć świadomość społeczną na temat potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Przemyśl możliwości organizacji wystaw z dotykalnymi eksponatami dla osób niewidomych, czy warsztatów sensorycznych dla osób z autyzmem.
7. Szkolenia dla personelu – niech Twoi pracownicy będą świadomi, jakie potrzeby mają klienci z niepełnosprawnościami. To podstawa, aby każdy czuł się dobrze i swobodnie.

Co pomoże w tworzeniu inkluzyjnych wydarzeń?

1. Bądź wytrwały – nawet jeśli nie wszystkie Twoje inicjatywy od razu się udały, nie poddawaj się. Dostępność wydarzeń kulturalnych dla osób z niepełnosprawnościami to proces, który wymaga czasu, zaangażowania i ciągłego doskonalenia.
2. Bądź elastyczny – gotowy do dostosowania się do indywidualnych potrzeb uczestników wydarzeń kulturalnych, tak aby każdy mógł cieszyć się kulturą na własnych warunkach.
3. Wykorzystuj technologię – aplikacje mobilne, VR, czy dostęp do wydarzeń online
4. Monitoruj postępy – prowadź ewaluację swoich działań, zbieraj opinie uczestników oraz analizuj dane.

A teraz najlepsze: dostępność wydarzeń kulturalnych jest dobra dla nas WSZYSTKICH!

Bo przecież, kto z nas nie potrzebuje lepszej infrastruktury, czytelniejszych oznaczeń czy prostszego dostępu do informacji? Każdy z nas będzie miał z tego korzyść!

Pora zacząć działać!

Tak więc, wprowadzajmy wydarzenia, które są dostępne dla każdego, niezależnie od tego, jakie przeszkody stoją na naszej drodze. Każdy zasługuje na równą szansę, aby uczestniczyć w życiu kulturalnym. Wspólnie twórzmy sojusze, twórzmy przestrzeń, w której wszyscy będą mogli cieszyć się kulturą.

Niech ten tekst będzie dla Ciebie inspiracją, aby działać na rzecz dostępności kulturalnej dla wszystkich. Pamiętaj, że każda osoba, która dołączy do zmiany, przyczynia się do tego, aby świat kultury był coraz bardziej otwarty i przyjazny dla osób z niepełnosprawnościami.

Zaangażuj się, twórz wydarzenia kulturalne dla wszystkich. Niech świat kultury będzie miejscem, w którym wszyscy czujemy się mile widziani!

Pamiętaj – bądź osobą sojuszniczą nie tylko od przypadku, ale stale.

Więc weźcie się, ludzie, w garść i zacznijcie robić coś w tym kierunku. Organizujcie wydarzenia dostępne dla wszystkich. Pomyśl, jak niesamowite jest to, że możemy łączyć się poprzez sztukę i kulturę, niezależnie od naszych ograniczeń.

No właśnie! Spróbujmy wspólnie zbudować świat, w którym każdy ma równe szanse na dostęp do kultury. Bo kultura to nie tylko sztuka – to przede wszystkim ludzie. A wszyscy zasługujemy na to, by być częścią tego pięknego, szalonego spektaklu zwanego życiem!

Teraz już wiesz, jak zacząć. Idź, działaj i nie daj się zatrzymać! Pamiętaj, że sztuka i kultura są dla wszystkich. Razem możemy uczynić nasze społeczeństwo jeszcze bardziej inkluzyjne, pełne różnorodności i po prostu bardziej zajebiste.

• badania EHIS z 2019 r.