Niepełnosprawność intelektualna – Savoir–vivre kontaktów

///Niepełnosprawność intelektualna – Savoir–vivre kontaktów

Niepełnosprawność intelektualna – Savoir–vivre kontaktów

Pisałam już o tym czym jest niepełnosprawność jak jest postrzegana i jak się z nią „obchodzić” w poprzednich wpisach o niepełnosprawności ruchowej i niepełnosprawnościach sensorycznych. Teraz chciałabym Sama nie wiem czemu tak długo zwlekałam z poradnikiem odnośnie osób niepełnosprawnych intelektualnie.

W preambule Konwencji Organizacji Narodów Zjednoczonych o Prawach Osób Niepełnosprawnych. czytamy, iż:

niepełnosprawność, jest pojęciem ewoluującym i że niepełnosprawność wynika z interakcji między osobami z dysfunkcjami, a barierami wynikającymi z postaw ludzkich i środowiskowymi, które utrudniają osobom niepełnosprawnym pełny i skuteczny udział w życiu społeczeństwa, na zasadzie równości z innymi osobami.

To najnowsza definicja niepełnosprawności. Zwraca uwagę nie tylko na ograniczenia fizyczne i mentalne człowieka, ale przede wszystkim na jego możliwości funkcjonowania w środowisku.

Kogo nazywamy niepełnosprawnym intelektualnie?

Zgodnie ustaleniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), niepełnosprawność intelektualna oznacza*:

znacznie poniżej przeciętnego obniżenie poziomu funkcjonowania intelektualnego oraz wyraźnie osłabione zdolności do przystosowania się do życia społecznego (tzw. zachowanie przystosowawcze), występujące u danej osoby przed 18 rokiem życia.

Naukowcy  podkreślają, że tylko wtedy można osobę uznać za niepełnosprawną intelektualnie, jeśli wszystkie trzy czynniki występują u niej jednocześnie.

Co to oznacza w praktyce? To że osobą niepełnosprawną intelektualnie nie jest np. człowiek źle przystosowany do pełnienia różnych ról w społeczeństwie, ale mający iloraz inteligencji w granicach normy lub powyżej. Nie jest także nią osoba z niższym ilorazem inteligencji, dobrze zaadaptowana społecznie.

Rodzaje niepełnosprawności intelektualnej:

Za osobę z niepełnosprawnością intelektualną uważamy tak, która w teście IQ Wechslera uzyskała poniżej 70 punktów:

stopień lekki – 69 – 55 IQ Wechslera.

Najczęściej spotykana forma niepełnosprawności, wynosi około 85% rozpoznań. Osoby niepełnosprawne intelektualnie w stopniu lekkim są samodzielne i potrafią funkcjonować w społeczeństwie. Mogą pracować, jednakże mają trudności z podejmowaniem decyzji dlatego nie powinny wykonywać zawodów w których własnie tego się wymaga.  Powodem tego jest fakt iż  nie osiągnęły etapu myślenia abstrakcyjnego w rozwoju poznawczym. Życie rodzinne przebiega bez trudności. Funkcjonują na poziomie 10-12 latków.

stopień umiarkowany – 54 – 35 IQ Wechslera.

Około 10% z wszystkich 4 typów niepełnosprawności intelektualnej to stopień umiarkowany. Do 9 roku życia rozwój dziecka jest prawidłowy, poza trudnościami w nabywaniu reguł społecznych. Dzieci mają problemy ze zrozumieniem czym jest lojalność, współdziałanie itp. Charakteryzuje ich również niezręczność fizyczna i powolny rozwój motoryczny. Osoby takie są w stanie nabyć umiejętności samoobsługowych, orientują się w dobrze znanym terenie. Najczęściej pracują w zakładach pracy chronionej. Ich funkcjonowanie można porównać do dziecka w wieku 6-9 letniego.

stopień znaczny – 34 – 20 IQ Wechslera

Objawy opóźnienia rozwoju psychofizycznego występują około 4-5. Mogą być samodzielne w czynnościach samoobsługowych, można wyuczyć ich drobnych czynności domowych. Nie są zdolne do nauki żadnego zawodu.  Nie przekraczają wieku umysłowego dziecka w normie intelektualnej w wieku 3-6-lat.

stopień głęboki – poniżej 20 IQ Wechslera

Osoby u których rozpoznano niepełnosprawność intelektualną w stopniu głębokim, mogą opanować tylko najprostsze czynności samoobsługowe. Zazwyczaj wraz z upośledzeniem w stopniu głębokim występują ciężkie wady neurologiczne i fizyczne. Potrzebują całodobowej opieki. Ich poziom intelektualny nie przekracza wieku umysłowego trzyletniego dziecka.

Jak się zachować w kontakcie z osobą niepełnosprawną intelektualnie?

Zasady są właściwie takie same. Pamiętać należy przede wszystkim o zachowaniu  szacunku wobec takiej osoby.

  • Jeśli mamy do czynienia z dorosła osobą zwracamy się zawsze formą grzecznościową Pan/Pani. Chyba że wyraźnym życzeniem osoby z niepełnosprawnością intelektualną jest żeby mówić jej po imieniu.
  • Zapytaj! zanim zdecydujesz się pomóc – to jest sztandarowa zasada w kontaktach z osobami z każda niepełnosprawnością. Najpierw pytaj, potem działaj. Osoby z niepełnosprawnością intelektualną w nowym nieznanym im wcześniej miejscu i wśród osób, które widza po raz pierwszy mogą się czuć zagubione. Nawet jeśli środowisko w którym są jest im znane zazwyczaj potrzebują trochę więcej czasu żeby odpowiedzieć na zadane pytanie. Daj jej ten czas. 
  • Nie decyduj! Mów o skutkach, podpowiadaj, ale nie podejmuj za nią decyzji. Wyjaśniaj dlaczego nie możesz zgodzić się na jej prośbę. Tłumacz, dlaczego to robisz np. ze względu na jej bezpieczeństwo.
  • Osoby z niepełnosprawnościami posiadają swoją strefę intymną pisałam o tym szerzej w tym wpisie nie możesz jej przekraczać. Dotykanie, klepanie po plecach, chwytanie za dłoń bez pozwolenia może być niemiłe. Zdarzają się też odwrotne sytuacje, kiedy osoba z niepełnosprawnością intelektualną przekracza Twoja strefę intymną. Jeśli sobie tego nie życzysz powiedz o tym w jasnym przekazie.
  • Mów do osoby nie do opiekuna. W czasie rozmowy zwracaj się bezpośrednio do niej nie poprzez opiekuna. Czasami zdarzają się nadopiekuńczy rodzice, którzy dominują w rozmowie i chcą odpowiadać za dziecko, które może mówić. Ja zawsze zadaję pytanie jeszcze raz i czekam na odpowiedź osoby, która pytam „olewając” rodzica.
  • Komunikuj się prostymi zdaniami. Żeby zostać dobrze zrozumianym mów prostymi zdaniami i pytaj czy jesteś rozumiany.  Czasami osoby z niepełnosprawnością intelektualną, aby zadowolić rozmówcę, udzielają mu takich odpowiedzi, których on – ich zdaniem – oczekuje. Jeśli podejrzewamy, że mogła zaistnieć taka sytuacja, wtedy możemy zweryfikować jej odpowiedź pytając po jakimś czasie o to samo innymi słowami.
  • Nie rozumiesz, poproś o powtórzenie. Mowa niektórych osób z niepełnosprawnością intelektualną jest niewyraźna, nie bój się, że nie rozumiesz, poproś o powtórzenie.
  • Szanuj prawo do prywatności. Ta zasada również obowiązuje we wszystkich niepełnosprawnościach. Zanim dobrze nie poznasz osoby z niepełnosprawnością intelektualną (lub z inną niepełnosprawnością) nie zadawaj jej zbyt osobistych pytań. Zdarzają się też, że osoby niepełnosprawne są bardzo rozmowne i same bez pytania opowiadają historię swojej choroby i życia na pierwszym spotkaniu. Jeśli dla Ciebie taki temat jest krępujący, bądź nieinteresujący lub po prostu Cię męczy. W takiej sytuacji możesz zachować się asertywnie i wrócić do przewodniego tematu rozmowy zadając pytania nakierowujące.

Pamiętaj, że niepełnosprawność intelektualna nie jest chorobą, ale stanem umysłu** który wynika z powodu uszkodzenia lub nieprawidłowej budowy ośrodkowego układu nerwowego

#jakpomoczebyniezaszkodzic

 *International Classyfication of Impairments, Disabilities and Handicaps (1980). WHO, Geneve
** Międzynarodowa Liga na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym (ILSMH)
By | 2017-05-26T19:41:22+00:00 Maj 26th, 2017|Jak pomoc żeby nie zaszkodzić|32 komentarze

About the Author:

Wyobraź sobie kobietę o zaraźliwym uśmiechu i roześmianych oczach, jej rude, długie włosy powiewają na wietrze i niesfornie spadają na twarz. Kobietę dojrzałą na tyle, że wie czego oczekuje od życia, ma jasno ustalone cele, ustabilizowaną pozycję, pracę, dom, ale na tyle dziewczęcą, że wciąż poszukuje nowych inspiracji, zainteresowań, nadal z ciekawością dziecka obserwuje świat i ludzi, a to co widzi i co ją fascynuje opisuje na blogu. Cześć to ja Zaniczka - miło Cię poznać.